พระธาตุพนมกลายเป็นจุดรวมแห่งการแสวงบุญ

		ในกรณีของพระธาตุพนมก็เหมือนกับปูชนีสถานในประเทศอื่น ๆ ที่นับถือพระพุทธศาสนา คือ ได้ดัดแปลงรูปแบบแห่งการเคารพบูชาจากสถานที่ศักดิ์สิทธิ์แห่งหนึ่งในจำนวน ๔ แห่ง ซึ่งได้แก่สถานที่พระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธปรินิพพาน ในความหมายว่า พระบรมสารีกขธาตุและส่วนที่เหลืออื่น ๆ ของพระพุทธเจ้า เป็นสื่อแทนพระองค์ในความรู้สึกของผู้มีศรัทธา ดังนั้น พระสถูปเจดีย์ซึ่งเป็นที่บรรจุบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้า พร้อมส่วนที่เหลืออื่น ๆ จึงถือเป็นจุดรวมแห่งการแสวงบุญอันศักดิ์สิทธิ์ของชาวพุทธ           นับตั้งแต่ที่เชื่อถือกันว่าพระธาตุพนมเป็นสถานที่อันควรแก่การแสวงบุญอันศักดิ์สิทธิ์ ของชาวพุทธแล้ว บรรดาชาวพุทธผู้มีจิตศรัทธาจากทุกสารทิศทั่วประเทศทั้งไทยและลาว ต่างก็ได้หลั่งไหลมาแสวงบุญเป็นจำนวนมากตลอดปี โดยพากันประกอบพิธีทางศาสนาโดยเฉพาะอย่างยิ่งในงานเทศกาลประจำปีตลอดทั้ง ๗ วัน ๗ คืน ซึ่งมีขึ้นในระหว่างปลายเดือนมกราคมหรือต้นเดือนกุมภาพันธ์ หรือเริ่มจากวันขึ้น ๑๐ ค่ำ เดือน ๓ ถึงวันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๓ มีบรรดาชาวพุทธที่มีศรัทธาจำนวนมากชุมนุมกันนมัสการพระธาตุ และบำเพ็ญกุศลอื่น ๆ ซึ่งมีขึ้นภายในบริเวณพระธาตุ เช่น กราบพระธาตุ บูชาด้วยดอกไม้ธูปเทียน ปิดทองเปลว และกล่าวคำนมัสการ เป็นต้น

คำนมัสการพระธาตุพนม

            “ปุริมายะ ทิสายะ, ทักขิณายะ, ปัจฉิมายะ ทิสายะ, อุตตะรายะ ทิสายะ, เหฏฐิมายะ ทิสายะ, อุปะริมายะ ทิสายะ, กะปะณะคิริสมิง ปัพพะเต มหากัสสะเปนะ ฐาปิตัง พุทธอุรังคะธาตุตุง สิระสา นะมามิ”
           “ข้าพเจ้าขอนมัสการพระบรมสารีริกธาตุส่วนพระอุระของพระพุทธเจ้า ที่พระมหากัสสปเถระได้อัญเชิญมาประดิษฐานไว้ที่ภูกำพร้าแห่งนี้ ทางด้านทิศตะวันออก ทิศใต้ ทิศตะวันตก ทิศเหนือ ทิศเบื้องบน และทิศเบื้องล่างด้วยเศียรเกล้า”
 

คำนมัสการยอดพระธาตุ

             “เสตะฉัตตัง สุวัณณะระชะตัง ระตะนัง ปะณีตัง พุทธอุรังคะเจติยัง อะหัง วันทามิ สัพพะทา”
             “ข้าพเจ้าขอนมัสการสุวรรณฉัตรพระพุทธอุรังคเจดีย์ ซึ่งประดับด้วยเพชรพลอยอันประณีตในที่ทั้งปวง”

               ในระหว่างงานเทศกาลตลอด ๙ วัน มีการบริจาคเงินบูชาเป็นจำนวนมากอันมีทั้งส่วนบุคคล และส่วนหมู่คณะของนักแสวงบุญ ซึ่งแบ่งออกเป็นสองประเภท คือ
               ประเภทแรก บริจาคโดยหย่อนเงินลงในตู้รับบริจาคเงินแก่พระธาตุ ซึ่งตั้งอยู่ภายในบริเวณลานพระธาตุ และที่ปรำบำเพ็ญบุญ
               ประเภทที่สอง ได้แก่บริจาคต้นเงินแก่พระธาตุ การทำบุญประเภทสุดท้ายนี้ ได้จัดทำโดยคณะผู้มาแสวงบุญ คือ ได้รวบรวมเงินกันคนละเล็กละน้อย จัดทำเป็นต้นเงินขึ้น ๑ ต้น ประดับด้วยธนบัตรชนิดต่าง ๆ เครื่องสักการะ และปัจจัยที่จำเป็นสำหรับพระภิกษุสามเณร เช่น จีวร และยารักษาโรค เป็นต้น จากนั้นก็แห่ต้นเงินหรือที่เรียกกันว่า “ต้นกัลปพฤกษ์” เวียนรอบองค์ประธาตุ ๓ รอบ แล้วหยุดที่ลานพระธาตุในจุดเหมาะสมกับการทำพิธีถวาย จากนั้นพระภิกษุหรือหัวหน้าคณะได้นำกล่าวถวายต้นเงินแก่พระธาตุ ซึ่งมีข้อความดังต่อไปนี้
              “อิมานิ มะยัง ภันเต, กัลละปะรุกขานิ สะปะริวารานิ เจติยัสสะ โอโณชะยามะ สาธุ โน ภันเต เจติโย อิมานิ มะยัง ภันเต กัลปะรุกขานิ ปปฏิคคัณหาตุ อัมหากัง ทีฆะรัตตัง หิตายะ สุขายะ”
              “ข้าแต่ท่านผู้เจริญทั้งหลาย พวกข้าพเจ้าทั้งหลายมีศรัทธาได้น้อมนำมาแล้ว ซึ่งต้นกัลปพฤกษ์ (ต้นเงิน) พร้อมทั้งของอันเป็นบริวารเหล่านี้ เพื่อประโยชน์ และความสุขของข้าพเจ้าทั้งหลายสิ้นกาลนานเทอญ)