|
ฮีตสิบสองมาจากคำ 2 คำ คือ
ฮีต กับ สิบสอง ฮีต มาจากคำว่า
จารีต หมายถึงสิ่งที่ปฏิบัติสืบต่อกันมาจนกลายเป็นประเพณีที่ดีงาม
ชาวอีสาน เรียกว่า จาฮีต หรือฮีต
สิบสอง หมายถึง เดือนทั้ง 12
เดือน ในหนึ่งปีฮีตสิบสอง จึงหมายถึง
ประเพณีที่ประชาชนชาวอีสานได้ปฏิบัติสืบต่อกันมาในโอกาสต่างๆ
ทั้งสิบสองเดือนในแต่ละปี ประเพณีทั้งสิบสองเดือนที่ชาวอีสานถือปฏิบัติกันมานั้นล้วนเป็นประเพณีที่ส่งเสริมให้คนในชุมชนได้ออกมาร่วมกิจกรรมพบปะสังสรรค์กันเพื่อความสนุกสนานรื่นเริงและเพื่อความสมานสามัคคี
มีความรักใคร่กันของคนในท้องถิ่นซึ่งเป็นการสืบทอดสิ่งที่ดีงามมาจวบจนปัจจุบัน
ประเพณีทั้งสิบสองเดือนที่ชาวอีสานถือปฏิบัติ
เดือนอ้าย-บุญข้าวกรรม
เดือนยี่-บุญคูณลาน
เดือนสาม-บุญข้าวจี่
เดือนสี่-บุญเผวส
เดือนห้า-บุญสงกรานต์
เดือนหก-บุญบั้งไฟ
เดือนเจ็ด-บุญชำฮะ
เดือนแปด-บุญเข้าพรรษา
เดือนเก้า-บุญข้าวประดับดิน
เดือนสิบ-บุญข้าวสาก
เดือนสิบเอ็ด-บุญออกพรรษา
เดือนสิบสอง-บุญกฐิน
คลองสิบสี่
คลองสิบสี่ หมายถึง แนวทางที่ประชาชนทั่วไป
ตลอดจนผู้มีหน้าที่ปกครองบ้านเมืองพึงปฏิบัติ
ซึ่งมีทั้งหมดสิบสี่ข้อ จะเป็นจารีตประเพณีทำนองคลองธรรมอันดีงามของท้องถิ่นและของบ้านเมือง
เพื่อให้ประชาชนอยู่ร่มกันอย่างสงบสุขและเป็นระเบียบเรียบร้อย
โดยยึดข้อปฏิบัติด้านศาสนาเป็นหลัก
คลองสิบสี่มีหลายแบบหลายประเภท
พอจะยกตัวอย่างได้ดังนี้
คลองสิบสี่แบบที่ 1 - กล่าวถึงผู้เกี่ยวข้องกับครอบครัว
ในสังคมตลอดจนผู้มี่หน้าที่ปกครองบ้านเมือง
คลองสิบสี่แบบที่ 2 -กล่าวถึงหลักการที่พระมหากษัตริย์ทรงปฏิบัติในการปกคลองบ้านเมือง
และข้อที่ประชาชนควรปฏิบัติต่อพระมหากษัตริย์และจารีตประเพณีที่พึงปฏิบัติให้บ้านเมืองสงบสุข
คลองสิบสี่แบบที่ 3 -กล่าวถึงธรรมที่พระราชาพึงยึดถือปฏิบัติและเน้นหนักให้ประชาชนปฏิบัติตามจารีตประเพณี
และข้อที่คนในครอบครัวพึงปฏิบัติต่อกัน
คลองสิบสี่แบบที่
4 -กล่าวถึงไปแนวทางฮีตบ้านคลองเมืองคือการดำเนินการปกครองบ้านเมืองเพื่อ
ให้บ้านเมืองอยู่เป็นสุขและปฏิบัติตามประเพณี
|