นักโบราณคดี ได้นำอิฐดินไปตรวจพิสูจน์อายุความเก่าแก่ตามหลักวิทยาศาสตร์ ปรากฏเป็นที่แน่ชัดว่าองค์พระธาตุพนม สร้างขึ้นระหว่าง พ.ศ. 1200-1400 อยู่ในสมัยเจนละ หรือขอมระยะแรก ภายในองค์พระธาตุพนมบรรจุพระอุรังคธาตุ (กระดูกหน้าอกของพระพุทธเจ้า) และสิ่งของมีค่าจำนวนมาก โดยมีการบูรณปฏิสัง ขรณ์ถึง 5 ครั้ง
ในห้วงการบูรณะพระธาตุพนม ได้มีการจัดสร้างวัตถุมงคล "เหรียญพระธาตุพนมช่วยไทย" คาดว่าสร้างขึ้นระหว่าง พ.ศ.2483-2484 ในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรี ในขณะนั้นได้บูรณปฏิสังขรณ์พระธาตุพนมให้สูงสง่างาม
"เหรียญพระธาตุพนมช่วยไทย" สร้างขึ้นเพื่อมอบให้ผู้ร่วมบริจาคทรัพย์ในการบูรณปฏิสังขรณ์ โดยมีช่างจากโรงเรียนเพาะช่าง เป็นผู้ออกแบบ และ พล.ต.หลวงวิจิตรวาทการ อธิบดีกรมศิลปากรขณะนั้น เป็นผู้ตรวจและแก้ไขแบบ
เหรียญดังกล่าว เป็นเหรียญปั๊มรูปไข่หูเชื่อม ด้านหน้าเหรียญเป็นรูปจำลองพระธาตุพนมองค์เก่าทรงระฆังคว่ำ มีเปลวรัศมีเป็นแฉกสองข้าง นับได้ข้างละ 11 แฉก ใต้แฉกสองข้างเป็นรูปคบเพลิงคล้ายดอกบัวตูม ขอบเหรียญเป็นเส้นสันและมีเม็ดไข่ปลาโดยรอบ
ด้านหลังเหรียญมีอักษรเรียงกัน 3 บรรทัด ตัวหนังสือนูนระบุรุ่น "พระธาตุพนมช่วยไทย" และมีตัวกระหนกปิดบนล่าง ขอบเหรียญเหมือนกับด้านหน้า เหรียญรุ่นดังกล่าว มีความแตกต่างจากเหรียญพระธาตุพนมรุ่นสมโภช พ.ศ.2518 ซึ่งเป็นเหรียญรูปทรง 8 เหลี่ยม สังเกตได้จากเหรียญรุ่นนี้ เปลวรัศมีเส้นด้านล่างสุดจะห่างจากคบเพลิง
เหรียญรุ่นนี้ พระครูวิโรจน์รัตโนบล (รอด นันตโร) เจ้าคณะจังหวัดอุบลราชธานี วัดทุ่งศรีเมือง จ.อุบลราชธานี ผู้บูรณะองค์พระธาตุพนมในปี พ.ศ.2444 เป็นผู้ปลุกเสก พร้อมด้วยพระเถระอีกหลายรูป
เหรียญรุ่นนี้ถูกสร้างขึ้น ในระหว่างที่ไทยมีข้อพิพาทดินแดนกับฝรั่งเศส กล่าวกันว่าวัตถุมงคลส่วนหนึ่งแจกให้ทหารหาญไว้ปกป้องอธิปไตยตามแนวชายแดนสองฝั่งโขง เหรียญพระธาตุพนมช่วยไทย มีพุทธคุณโดดเด่นด้านมหาอุด และมีประสบการณ์มาแล้วมากมาย สนนราคาเช่าหาเหรียญสภาพสวย ขึ้นไปถึงหลักหมื่นต้นๆ เป็นเหรียญเก่าเก็บที่พบเห็นค่อนข้างยากไปแล้ว
แหล่งข่าวจากหนังสือพิมพ์ข่าวสด
ลูกพระธาตุเหมือนกัน
