ธาตุพนม | เกี่ยวกับพระธาตุพนม | อำเภอธาตุพนม | สถานที่ท่องเที่ยว | ประเพณีและวัฒนธรรม | อัลบั้มภาพ | เว็บบอร์ด |
เข้าระบบ
User :
Password :
สมัครสมาชิก | ลืมรหัสผ่าน
พื้นที่แนะนำ
หมวด » เกี่ยวกับพระธาตุพนม » พระธาตุพนม
 

พิธีถวายข้าวพีชภาคและการเสียค่าหัว

พิธีถวายข้าวพีชภาคและการเสียค่าหัว
พิธีถวายข้าวพีชภาคและเสียค่าหัวของข้าโอกาสพระธาตุพนม

มีเรื่องราวในตำนานอุรังคนิทานหลายเรื่องหลายตอนที่น่าศึกษา ซึ่งเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับการสร้างองค์พระธาตุ และผู้เกี่ยวข้องกับองค์พระธาตุเป็นส่วนใหญ่ หากย้อนรอยอดีต ๒,๐๐๐ กว่าปีถึงปัจจุบันก็จะได้ความคิดขึ้นมาว่า ชาวเราข้าโอกาสพระธาตุพนมทั้งหลายคงได้เกิดร่วมยุค ร่วมสมัยสร้างพระธาตุพนม ในสมัยเจ้าพระยาทั้ง ๕ และได้เคยเป็นข้าทาสรับใช้องค์พระธาตุพนมในยุคโน้นก็เป็นได้ ปัจจุบันจึงได้มีโอกาสมารับใช้บำรุงรักษาองค์พระธาตุอีก เพราะบุญกรรมนำแต่งเป็นสายใย จากอดีตถึงปัจจุบันเหมือนลูกโซ่ แม้จะยาวแค่ไหนก็ยังโยงถึงกันได้

เรื่องราวที่จะเรียบเรียงโดยสังเขปต่อไปนี้ ได้หยิบยกเอาเรื่องราวบางตอนในอุรังคนิทานอันเกี่ยวกับการเกิดมีข้าโอกาสพระธาตุพนมมาเล่าสู่กันฟัง เพื่อประดับความรู้

ข้าโอกาสพระธาตุพนม ได้มีมาแต่สมัยเจ้าพระยาสุมิตตธรรมวงศา ผู้ครองเมืองมรุกขนครประมาณ พ.ศ. ๕๐๐ พระองค์ทรงมีความเลื่อมใสศรัทธาในองค์พระธาตุพนมอย่างแรงกล้า ได้ทรงมาบูรณะองค์พระเจดีย์พระธาตุพนม จนเสร็จสมบูรณ์ ได้ทรงสละคนให้เป็นข้าโอกาสจำนวน ๓,๐๐๐ คน ดังความตอนหนึ่งในหนังสืออุรังคนิทานว่า “พญาสุมิตตธรรมวงศาจึงตรัสแก่พลเทวอำมาตย์ ให้ไปบอกกล่าวแก่คนทั้งหลายว่า บุคคลเหล่าใดยังพอใจในการพระราชศรัทธา เราจะให้รับราชการเป็นข้าอุปัฏฐากพระมหาธาตุเจ้า เราจะอภัยโทษ เว้นเสียจากงานราชการบ้านเมือง และเราจะมอบที่ดินไร่นา ทองคำ เสื้อผ้า เครื่องใช้ในการงาน เป็นต้นว่า มีด พร้า จก เสียมขวานเล็ก ขวานใหญ่ สิ่ว ซี ให้พร้อมสรรพ ควายคู่หนึ่งเทียนเล่มหนึ่งเรือลำหนึ่ง ให้เขาเหล่านั้นหาลูกเมียญาติพี่น้องวงศ์วาน เข้ามาตั้งบ้านสร้างเมืองอยู่ในนั้น ทั้งนี้ แสดงว่าชื่อหมู่บ้านธาตุพนมได้ปรากฏในตำนานอุรังคนิทาน แต่บัดนั้นมาจนถึงในที่นั้น คนเหล่านั้นมีความเลื่อมใสศรัทธาในองค์พระธาตุเจ้า อย่างสุดชีวิตจิตใจ คอยอุปถัมภ์อุปัฏฐานองค์พระมหาธาตุเจ้ามามิได้ขาด ได้รับการยกเว้นจากการเสียส่วยอากรเพราะได้อาสาอุปถัมภ์อุปัฏฐากองค์พระธาตุพนม คนเหล่านี้จึงเรียกตัวเองว่า “ข้าโอกาส” ติดปากมาตามลำดับ จนถึงพวกเราผู้เป็นหน่อแนว ลูก หลาน เหลน โหลน ในปัจจุบันนี้

ในราว พ.ศ. ๒๐๘๒ พระเจ้าโพธิศาลราช ครองนครหลวงพระบาง ได้เสด็จมาบูรณะพระธาตุพนมและได้ทรงโปรดกล้า ฯ ให้สร้างพระวิหารคตหอพระแก้ว ก่อนเสด็จกลับได้ทรงเลือกสรรเอาข้าโอกาสพระธาตุ แต่ก่อนได้บ้างไม่ได้บ้าง ไม่ครบตามจำนวน จึงได้รวบรวมคนเพิ่มเติมให้ครบ ๓,๐๐๐ คน มีหน้าที่อุปัฏฐากพระธาตุเหมือนเก่าก่อน

ครั้นลุถึงพุทธศักราช ๒๑๗๕ เจ้าหน่อเมืองได้ครองนครศรีโคตบูรหลวง พระนานว่า “ พระเจ้านครหลวงพิชิตราชธานีศรีโคตบูร” ครั้งนั้นเมืองศรีโคตบูร ตั้งอยู่ได้เมืองท่าแขกในแคว้นลาวปัจจุบันยังมีซากเมืองร้าวให้ปรากฏอยู่ เช่น พระธาตุศรีโคตบูร ซึ่งพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชทรงสร้างไว้ให้เป็นอนุสรณ์แด่พญาศรีโคตบูรผู้ครองอาณาจักรศรีโคตบูรยุคแรก (ยุคสร้างพระธาตุพนม) ทุกวันนี้พี่น้องชาวบ้านก็ได้จัดงานไหว้พระธาตุศรีโคตบูร พร้อมกับงานนมัสการพระธาตุพนม เช่นกัน เมืองศรีโคตบูรได้อพยพข้ามโขงตั้งอยู่ใต้เมืองนครพนมลงมาซึ่งยังมีซากเมืองเก่าให้เห็นอยู่ (บ้านเมืองเก่า อำเภอเมือง จังหวัดนครพนม ในปัจจุบันนี้)

พระยาหลวงพิชิตราชธานีศรีโคตบูร มีศรัทธาเลื่อมใสในพระธาตุพนมเป็นอย่างมาก จึงพร้อมด้วยเสนาอำมาตย์มาปฏิสังขรณ์องค์พระธาตุพนมที่ซำรุดเศร้าหมองให้ผ่องใส เสร็จเรียบร้อยแล้ว พระองค์จึงทรงตั้งจิตอธิฐานหมายปักแดน เพื่อไม่ให้เป็นโทษแก่องค์พระธาตุพนมในอนาคต ดังจารึกในแผ่นศิลาตอนหนึ่งว่า “ ประการหนึ่ง ข้าโอกาสหยาดทาน เขตแดน ดินดอน ไฮ่นา น้ำหนองกองปาที่ได้ อันพระยาสามัตราชปสาทให้ไว้ เป็นอุปการะแก่พระมหาธาตุเจ้าดังเก่าไผอย่าถกอย่าถ่อน ผิว่าผู้ใดโลภะตัณหามาก หากยังมาถกมาถอนดินดอน ไฮ่นา บ้านเมืองน้ำหนองกองปา ฝูงนั้นออก อปายะ คมะนียา (คือความพินาศฉิบหาย) ให้เถิงแก่มันแล” ดังนี้ พระองค์ยังสืบหาข้าโอกาสบ่าวพระมหาธาตุพนม ที่กษัตริย์เก่าก่อนสละถวายไว้แก่พระมหาธาตุเจ้าทราบว่าคนบ้านสะดือ, นาวาง, ตาลเทิง, ผักเฟื้อ, ดงนอก, ดงใน ซึ่งตั้งอยู่ฝั่งซ้ายตามลำน้ำ

เซบั้งไฟ เคยเป็นข้าโอกาสพระมหาธาตุเจ้ามาก่อน พระองค์จึงละให้หมู่บ้านเหล่านั้น เป็นข้าโอกาสพระธาตุพนมดังเดิม และสละหมู่บ้านฝั่งขวาแม่น้ำโขงทางตะวันตกเขตอำเภอนาแก ทางขวาเขตห้วยบังฮวก ตำบลดอนนางหงส์มาทางทิศใต้ตั้งแต่เขตอำเภอหว้านใหญ่มาให้เป็นข้าโอกาสพระธาตุพนมเพิ่มเติม ชาวบ้านที่เป็นข้าโอกาสพระธาตุดังกล่าว ครั้นถึงฤดูกาลเก็บเกี่ยวแล้ว ต่างก็นำข้าวพีชภาคปราสาทผึ้งและเครื่องสักการะบูชาต่าง ๆ มาถวายแด่พระมหาธาตุเจ้ามิได้ขาด เมื่อได้ทุกข์ เขาทั้งหลายเหล่านั้นได้ไหว้วอน บนบานขอความคุ้มครองเป็นความเชื่อถืออย่างแน่นแฟ้นสืบมา จนถึงทุกวันนี้

ครั้งนั้นชาวข้าโอกาสทั้งหลายที่เป็นบ่าวข้าโอกาสพระธาตุ มิได้เสียส่วยอากร ได้รับยกเว้นจากเจ้าบ้านสมภารเมืองสืบ ๆ มา ได้ผลัดเปลี่ยนวาระกันมานอนเฝ้าพระมหาธาตุพนมเจ้า คืนละ ๖ คนมิได้ขาดมาล้นเลิกเก็บส่วยอากร และนอนเวรยาม ในปลายแผ่นดินพระเจ้ารามาธิบดีที่ ๕ แห่งจักรีวงศ์ กรุงรัตนโกสินทร์นี้เอง

ถึงแม้จะเลิกการเป็นข้าโอกาสบ่าวพระธาตุพนม สมัยก่อนก็ตาม ผู้เป็นลูกหลานเหลน โหลนสุดท้ายภายหลัง ก็ยังถือปฏิบัติในเรื่องการเคารพคารวะต่อพระบรมธาตุมิได้ขาด จะเห็นได้ในเวลาก่อนงานนมัสการธาตุพนม ๒ วัน คือวันขึ้น ๘ ค่ำ เดือน ๓ ของทุกปี บรรดาข้าโอกาสพระธาตุพนมทั้งหลายทั้งใกล้และไกล ต่างก็พากันมาร่วมใจ ในขบวนแห่พระอุปคุตถวายข้าวพีชภาค - ต้นกัณฑ์ และเครื่องสักการะต่าง มีขันหมากเบ็ง เป็นต้น มากขึ้นทุก ๆ ปี นอกจากนั้นงานวันสุดท้ายยังพากันมาเสียค่าหัวในฐานะข้าโอกาสพระธาตุเป็นจำนวนมาก

ในงานนมัสการพระธาตุพนมทุก ๆ ปี หลายคนที่เสียสละกำลังความคิดเสียสละเวลาอันมีค่ามาทุ่มเทในงานนมัสการพระธาตุพนม โดยเป็นกรรมการเจ้าหน้าที่ อย่างไม่เห็นแก่ความเหนื่อยยาก ชนิดอดตาหลับขับตานอน หน้าดำคร่ำเครียด หลังงาน ๗ วันแล้วจึงขอนอนให้เต็มอิ่ม บางคนจำต้องเข้าโรงซ่อมสังขารที่ทรุดโทรมก็มี คนพวกนี้ถือว่าเป็นข้าโอกาสพระธาตุอย่างสมบูรณ์ คิดเอาว่าปางก่อนคงเคยได้เกิดในยุคสร้างพระธาตุพนมก็เป็นได้ จึงมีโอกาสมารับใช้อีกในยุคปัจจุบันนี้ อนึ่งบรรดาเทพผู้เฝ้ารักษาองค์พระธาตุพนม คงจะได้มองเห็นการทำความดีงามของแต่ละบุคคลอย่างแน่นอน ด้วยคุณงามความดีที่เสียสละช่วยงานนมัสการพระธาตุพนม ในปี ๒๕๔๕ ขอเดชบารมีอันศักดิ์สิทธิ์ของพระธาตุพนม จงอภิบาลคุ้มครองทุก ๆ คน ให้มีแต่ความสุขกายสุขใจ เจริญในหน้าที่การงาน และเจริญในธรรมของพระพุทธเจ้าตลอดไปเทอญ.

เขียนเมื่อ : 22 ก.ค. 2553,15:00   เข้าชม : 5119 ครั้ง

เกี่ยวกับพระธาตุพนม » พระธาตุพนมอื่นๆที่น่าสนใจ
ประติมากรรมรูปม้า
ประติมากรรมรูปม้า ในตำนานอุรังคธาตุ ได้กล่าวถึงม้าพลาหกและม้าอาชาไนย ซึ่งสลักจากศิลาพบที่วัดพระธาตุพนม ปัจจุบันที่บริเวณเชิงบันไดทางขึ้นวิหารหอพระแก้ว
จารึกวัดพระธาตุพนม
พระยานครพิชิตธานี พร้อมด้วยท้าวพระยาในท้องถิ่นได้บูรณะพระธาตุพนม และสร้างกำแพงแก้วล้อมรอบพระธาตุ รวมทั้งสร้างถาวรวัตถุอื่นๆ อีกด้วย ตอนท้ายได้สาปแช่งผู้ถือสิทธิ์ครอบครอง ทำลายทานวัตถุ
วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร
วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร เป็นวัดโบราณดึกดำบรรพ์มาก เท่า ๆ กับองค์พระธาตุพนม ในตำนานพระธาตุพนมนั้น พระโบราณาจารย์ท่านจดหมายเหตุไว้ว่า พระธาตุพนมสร้างครั้งแรกโดยพญาทั้ง ๕ หัวเมือง
สถานที่สำคัญภายในวัด
องค์พระธาตุพนม อันเป็นเจดีย์ที่บรรจุพระอุรังคธาตุ ( กระดูกส่วนหัวอก ) ของพระพุทธเจ้า เป็นพระธาตุเจดีย์คู่บ้านคู่เมือง
อภินิหารแห่งองค์พระธาตุพนม
พระธาตุพนม ได้แสดงอภินิหารให้ปรากฏมาแล้วมากมายนับไม่ถ้วน ซึ่งเป็นสิ่งที่เหลือเชื่อ อยู่เหนือเหตุผลและคำอธิบาย เฉพาะที่พระธรรมราชานุวัตร และ ดร. พระมหาสม สุมโน
สถูปอิฐพระธาตุพนมองค์เดิม
สถูปอิฐพระธาตุพนมองค์เดิม ตั้งอยู่เกาะกลางสระน้ำหน้าวัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ห่างจากองค์พระธาตุพนมประมาณ ๒๐๐ เมตร และห่างจากริมฝั่งแม่น้ำโขง
ประติมากรรมรูปสิงห์หรืออัจจมุขี
ประติมากรรมรูปสิงห์หรืออัจจมุขี พบที่วัดพระธาตุพนม ตามตำนานอุรังคธาตุกล่าวว่า ได้สร้างรูปอัจจมุขีขึ้นไว้สองตัว อยู่ที่มุมทางด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือหนึ่งตัว
คำนมัสการพระธาตุพนม
ปุริมายะ ทิสายะ, ทักขิณายะ, ปัจฉิมายะ ทิสายะ, อุตตะรายะ ทิสายะ, เหฏฐิมายะ ทิสายะ, อุปะริมายะ ทิสายะ, กะปะณะคิริสมิง ปัพพะเต มหากัสสะเปนะ ฐาปิตัง พุทธอุรังคะธาตุตุง สิระสา นะมามิ
 
 
 
กรุพระธาตุพนม การเดินทางไปพระธาตุพนม งานประจำปี งานพระธาตุพนม, จังหวัดนครพนม ตํานานอุรังคธาตุ ที่พัก ที่พักในอำเภอธาตุพนม บต้องห่วงดอกอ้าย ประวัติ ประวัติจารึกวัดพระธาตุพนม ประวัติประเพณีไหลเรือฟ้า ประวัติพระธาตุพนม ประวัติสถานที่จัดแสดงโลกของปลาแม่น้ำโขง ประวัติสถานที่ท่องเที่ยวของไทย ประเทศลาว พระธาตุนครพนม พระธาตุพนม พระสมเด็จกรุพระธาตุพนม พานบายศรี รำภู่ไท รูปพระธาตุพนม วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร สมเด็จพระธาตุพนม อำเภอท่าอุเทน เซียมซีพระตุพนม แผนที่จ.นครพนม โรงเรียนพระปริยัติธรรม_วัดพระธาตุพนม โรงแรม ไหลเรือไฟนครพนม_53
Copyright © 2015 www.Thatphanom.com   ติดต่อโฆษณา webmaster@thatphanom.com